Valeriaan
Valeriaanwortel in capsules, tabletten, druppels en tincturen. We leggen uit welk extract je met elkaar vergelijkt, waarom de verhouding op het label uitmaakt en waarom valeriaan pas na enkele weken te beoordelen is.Lees verder →
Filters
Beschikbaarheid
Merk
Vorm
Dieet
Prijs
Valeriaanwortel: extracten, vormen en gebruik
Valeriaanwortel in het kort
Valeriaan (Valeriana officinalis) groeit in Europa en Azië en wordt in supplementen bijna altijd als wortel gebruikt, gedroogd of als extract. In die wortel zit valereenzuur, de stof waarop veel fabrikanten hun extract standaardiseren, meestal op 0,8 procent. Dat percentage is geen kwaliteitsstempel, maar wel een handvat om producten te vergelijken. Valeriaan is een klassiek avondkruid en staat bij ons tussen de andere kruiden en planten voor de avond, zoals hop, citroenmelisse en passiebloem.
De verhouding op het label bepaalt de sterkte
Het getal 4:1, 6:1 of 12:1 op de verpakking vertelt hoe sterk de wortel is geconcentreerd. Bij een 6:1 extract komt 100 mg extract overeen met 600 mg wortel. Twee potten die beide 500 mg op het label zetten, kunnen dus ver uit elkaar liggen. Kijk daarom naar drie gegevens samen: het aantal milligram, de verhouding en het gehalte valereenzuur. In onderzoek naar de nachtrust worden meestal doseringen rond 300 tot 600 mg extract per dag gebruikt, ongeveer een uur voor het naar bed gaan. Meer is niet beter: hogere doseringen gaven in studies geen sterker resultaat.
Capsules, tabletten of druppels
De vorm bepaalt vooral het gemak. Capsules en tabletten geven een vaste hoeveelheid per stuk en je merkt niets van de smaak. Druppels en tincturen laten je de hoeveelheid zelf bijstellen en zijn snel in te nemen, maar valeriaanwortel ruikt uitgesproken en veel tincturen bevatten alcohol. Daarnaast bestaan er combinatieformules, waarin valeriaan wordt aangevuld met citroenmelisse, hop of met melatonine voor een verschoven ritme.
Zo kiezen wij onze valeriaan
Wij letten bij dit kruid op drie dingen: de grondstof, de dosering en de combinatie. We kiezen wortelextracten waarvan de verhouding en het gehalte valereenzuur op het label staan, want zonder die gegevens kun je niets vergelijken. Doseringen die ver onder het onderzochte bereik liggen, nemen we niet op. Een combinatieformule nemen we alleen als elk kruid in een zinnige hoeveelheid aanwezig is, niet als sfeermaker op de ingrediëntenlijst. We kopen direct bij de merken, onze compliancecollega's controleren elk product voor het live gaat en onafhankelijke labs testen batches steekproefsgewijs. Lees hoe wij selecteren.
Voor wie het past en wat je kunt verwachten
Valeriaan is mild. Het zet je niet uit zoals een slaapmiddel; gebruikers beschrijven het eerder als een zetje richting rust. Op ervaringssites zie je hoe verschillend dat uitpakt: de een merkt duidelijk verschil, de ander voelt na één losse tablet niets. Dat laatste is logisch, want het effect bouwt op. Reken op twee tot vier weken dagelijks gebruik voordat je kunt beoordelen of valeriaan bij je past. Een deel van de gebruikers is de volgende ochtend wat suf; neem het dan eerder op de avond of houd de dosering laag.
De Europese autoriteit EFSA heeft de gezondheidsclaims voor valeriaan nog niet beoordeeld, ze staan officieel in behandeling. Wij vertellen daarom wat het kruid is en hoe het traditioneel wordt gebruikt, en niet meer dan dat. Zoek je breder in de avondroutine, dan is ons overzicht voor de nachtrust een logische volgende stap. Voel je vooral spanning in je spieren, dan is magnesium een gerichtere keuze.
Veelgestelde vragen
Wat is valeriaan en welk deel van de plant zit er in supplementen?
Valeriaan is de plant Valeriana officinalis, die van nature in Europa en Azië groeit. In supplementen en kruidenmiddelen wordt vrijwel altijd de wortel gebruikt, omdat daarin de kenmerkende stoffen zitten, waaronder valereenzuur. Je vindt de wortel als gedroogd poeder of als extract, waarbij de wortel met water of alcohol is geconcentreerd. De sterke, aardse geur van gedroogde valeriaanwortel is normaal en zegt niets over de kwaliteit.
Waarvoor wordt valeriaan traditioneel gebruikt?
Valeriaanwortel staat bij de Europese medicijnautoriteit EMA beschreven als kruid met een lange traditie van gebruik bij lichte spanning en bij moeite met inslapen. Dat is een regelgevende vaststelling van traditioneel gebruik, geen bewezen effect. Voor voedingssupplementen zijn de gezondheidsclaims van valeriaan door EFSA nog niet beoordeeld. Wij noemen daarom geen effecten die niet zijn goedgekeurd en beschrijven alleen wat je koopt en hoe mensen het gebruiken.
Welke vorm kies ik: capsules, tabletten of druppels?
Er is geen vorm die voor iedereen beter is. Het verschil zit in dosering, gemak en smaak.
| Vorm | Dosering | Past bij |
|---|---|---|
| Capsules | Vast per stuk | Vaste avondroutine |
| Tabletten | Vast, soms deelbaar | Laag beginnen |
| Druppels | Zelf bijstellen | Fijn doseren |
| Tinctuur | Zelf bijstellen | Snel innemen |
| Combinatieformule | Vast per stuk | Meerdere kruiden |
Let bij druppels en tinctuur op alcohol en op de uitgesproken smaak.
Hoeveel valeriaan neem je per dag en wanneer?
Volg altijd de dosering op de verpakking, want het extract verschilt sterk per product. In onderzoek naar de nachtrust wordt meestal 300 tot 600 mg wortelextract per dag gebruikt, ongeveer een uur voor het slapen gaan. Te vroeg innemen kan betekenen dat je het effect mist, te laat dat het nog niet is opgenomen. Hogere doseringen dan het onderzochte bereik gaven geen sterker resultaat, maar wel meer kans op sufheid.
Hoe lang duurt het voordat je iets van valeriaan merkt?
Vaak langer dan mensen verwachten. Dit is de meest gestelde vraag op ervaringssites: iemand neemt één tablet op een slechte nacht en voelt niets. Valeriaan werkt niet als een slaapmiddel dat direct ingrijpt; het effect bouwt op bij regelmatig gebruik. Reken op twee tot vier weken dagelijks innemen voordat je een eerlijke conclusie kunt trekken. Merk je na die periode niets, dan is valeriaan waarschijnlijk niet jouw kruid.
Kun je valeriaan combineren met melatonine of andere kruiden?
Veel formules doen dat al: valeriaan met citroenmelisse, hop, passiebloem of melatonine. Wij nemen zo'n combinatie alleen op als elk ingrediënt in een zinnige hoeveelheid aanwezig is. Ga je zelf combineren, houd het dan overzichtelijk en verander één ding per keer, anders weet je niet waar een effect vandaan komt. Melatonine en valeriaan spelen een andere rol: melatonine hoort bij een verschoven dag-nachtritme, valeriaan bij tot rust komen.
Waar moet je op letten bij medicijnen, alcohol en autorijden?
Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen wijst erop dat kruidenmiddelen met valeriaan een wisselwerking met medicijnen kunnen geven. Gebruik je kalmerende medicijnen, dan kan het kalmerende effect sterker worden. Gebruik je medicijnen, overleg dan eerst met je arts of apotheker. Valeriaan kan slaperig maken; rijd in dat geval niet en bedien geen machines. Combineer het niet met alcohol. Bijwerkingen zijn meestal mild, zoals misselijkheid of een onrustige maag.
Is valeriaan geschikt voor kinderen, tijdens zwangerschap of bij borstvoeding?
Nee, niet zonder advies. Producten met valeriaan zijn doorgaans bedoeld voor volwassenen, en veel etiketten geven een minimumleeftijd van 12 of zelfs 16 jaar aan. Voor gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding is te weinig onderzoek beschikbaar, daarom wordt het afgeraden. Overleg in deze situaties met je huisarts, verloskundige of apotheker. Wij vermelden dit liever duidelijk dan dat je het pas op de achterkant van de verpakking leest.
Waarom staan er geen goedgekeurde gezondheidsclaims bij valeriaan?
Omdat de Europese beoordeling van botanische claims niet is afgerond. Claims voor kruiden als valeriaan staan in het EU-register nog als in behandeling, wat betekent dat ze wettelijk mogen worden gebruikt met een voorbehoud, maar niet zijn goedgekeurd door EFSA. Webshops zetten daar een sterretje bij, vaak zonder uit te leggen wat het betekent. Wij noemen liever de status zelf: valeriaan heeft een lange traditie, en het bewijs uit onderzoek is bescheiden en wisselend.
